๘ มีนาคม ๒๕๕๕

 

กลุ่มคำไทยที่ไม่กระจ่าง

 

            คำอีกกลุ่มหนึ่งซึ่งผู้ใช้ภาษาไทยมักรู้เท่าไม่ถึงการณ์ ใช้ผิดความหมายโดยไม่รู้ตัว คือคำว่า “ราง”, “ลาง”, และ “เลือนราง”เนื่องจากปัญหา กับ ตามที่ผู้เขียนเคยเกริ่นไว้ในบันทึกเรื่อง ว่า ปัญหาน่าปวดหัวที่มีเสียงบ่นกันมานานหลายปีดีดัก คือปัญหาการออกเสียง ร ล และเสียงควบกล้ำ  ทำไมต้องบ่นกันน่ะหรือ?  คุณเคยได้ยินคำกล่าวนี้ไหม “ภาษาไทยดิ้นได้”  ออกเสียงต่างกันนิดเดียว ความหมายก็ต่างกันแล้ว

            เมื่อออกเสียงผิดก็ส่งผลให้เขียนผิดตามไปด้วย  ตัวอย่างเช่น

            “สุดเหงา ลมโชยมาหนาวสั่น
ยังคิดถึงคืน ยามแสนชื่นไม่หาย
ยากจะหา รักใดแทนนั้นได้
สุขนั้นลอยไป เลือนลางลับตา” (เพลง ดาวประดับใจ)

            “วันที่ลางเลือน กับคืนที่เลือนลาง เหม่อลอยคว้างเหมือนคนหมดทางไปต่อ
ใจที่ให้ไป อาจยังไม่เพียงพอ ถ้ามันพอก็คงไม่เป็นอย่างนี้” (เพลง รักเธอจนเหนื่อยหัวใจ)

            “ผมเคยเขียนเรื่องจุดเสื่อมของวงการดนตรีคนตาบอดมาก็หลายครั้งครับ จึงไม่ขอรื้อฟื้นอีก อยู่ที่สังคมไทยแล้วหละครับว่า จะยังต้องการวงดนตรีสดอีกไหม  สงสารก็แต่รุ่นน้องๆ นักดนตรีรุ่นไหม่ๆ ที่กำลังไล่ตามฝันของตนเอง คงวาดหวังไว้สูงว่าอาชีพนี้คงสวยหรู เล่นแล้วมีคนดูบนเวทีใหญ่ๆ ฝันนี้คงเลือนลาง” (สองข้อความต่อเนื่องจากทวิตเตอร์ของ @Sumet776 วันที่ ๗ มีนาคม ๒๕๕๕)

 

 

เรามาทำความเข้าใจคำว่า “ราง” กันก่อน  จากพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๔๒ จำแนกคำนี้ออกเป็น ๓ หน่วยคำย่อย ตามตารางต่อไปนี้ (คัดลอกผลการสืบค้นจากเว็บไซต์พจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน http://rirs3.royin.go.th)

ราง ๑

น. ร่องที่ขุดเป็นทางสำหรับให้น้ำไหล; สิ่งสำหรับรองน้ำฝนที่ชายคา

 

เป็นต้น มักทำด้วยสังกะสียาวเป็นแนวไปตามชายคา; ไม้ที่ขุดหรือต่อ

 

ให้เป็นร่องยาว ๆ หรือปล้องไม้ไผ่ผ่าซีก มีด้านสกัดหัวท้าย สำหรับ

 

ใส่อาหารหมูหรือย้อมผ้าเป็นต้น; โดยปริยายเรียกสิ่งที่มีลักษณะคล้าย

 

คลึงเช่นนั้น เช่น รางระนาด; เหล็กที่ใช้เป็นทางเดินของล้อเลื่อน เช่น

 

รางรถไฟ; ไม้เจาะเป็นร่องยาวสำหรับใส่เหรียญบาทเรียงกันได้ ๘๐

 

เหรียญหรือ ๑ ชั่ง, ปัจจุบันเป็นแผ่นไม้เจาะเป็นร่องสำหรับใส่เหรียญ

 

บาทเรียงกันเป็นแถว ๆ แผ่นหนึ่งมี ๑๐ แถว แถวหนึ่งใส่เหรียญบาท

 

ได้ ๑๐ เหรียญ รวมเป็น ๑๐๐ บาท; ลักษณนามเรียกสิ่งที่มีลักษณะเป็น

 

ราง เช่น ลูกคิดรางหนึ่ง ระนาด ๒ ราง รางรถไฟ ๓ ราง.

 

 

 

 

ราง ๒

ก. คั่วข้าวเม่าให้กรอบ, เรียกข้าวเม่าที่เอามาคั่วให้กรอบว่า ข้าวเม่าราง.

 

 

 

 

ราง ๓, ราง ๆ

ว. ไม่กระจ่าง, ไม่ชัดเจน, เช่น เห็นราง ๆ ภาพราง ๆ.

 

สองหน่วยคำแรก (ราง ๑ และราง ๒) ไม่มีปัญหาอะไร แต่หน่วยคำสุดท้าย (ราง ๓) ต้องเน้นเป็นพิเศษ

ราง, ราง ๆ คำนี้เป็นคำวิเศษณ์ หมายถึง ไม่กระจ่าง, ไม่ชัดเจน ยกตัวอย่างประโยคยาวๆ ให้เห็นชัดๆ เช่น

            “ในฝันเป็นยังไงบ้าง .. คือผมจำได้รางๆ นะ ผมเห็นภาพสตีฟ จ็อบส์ในเวอร์ชันที่แก่แล้ว ใส่แว่น หน้าตาเหมือนกับในหน้าปกหนังสือ แต่เป็นภาพสีไม่ใช่ขาวดำ...” (เมื่อสตีฟ จ็อบส์เข้าฝัน - Khajochi Blog)

            ส่วนคำว่า “เลือนลาง” ไม่พบในพจนานุกรม  เมื่อพิมพ์คำค้นในเว็บไซต์จะแสดงผลว่า “ค้นไม่เจอ โปรดพิมพ์ใหม่” และแสดงผลคำที่คล้ายกันคือ “เลือนราง”

            เลือนรางเป็นคำซ้อนเพื่อความหมาย  มาจากคำสองคำ ได้แก่ เลือน เป็นคำวิเศษณ์ หมายถึง มัว ๆ, ไม่แจ่มแจ้ง ซ้อนกับคำว่ารางซึ่งเป็นคำวิเศษณ์เช่นกัน หมายถึง ไม่กระจ่าง, ไม่ชัดเจน  เมื่อนำสองคำนี้มาซ้อนกันก็เป็นคำวิเศษณ์อีก หมายถึง ไม่ชัดเจน, พอระลึกได้บ้าง เช่น ความจำของอาม่าเลือนรางไปบ้างแล้ว เว็บไซต์ของสมาคมคนตาบอดแห่งประเทศไทยมีรูปแบบการแสดงผลสำหรับคนสายตาเลือนราง 

ส่วนคำสุดท้าย ลาง ไม่เข้าพวก เพราะเป็นคำนาม หมายถึง สิ่งหรือปรากฏการณ์ที่เชื่อกันว่าจะบอกเหตุดีหรือเหตุร้าย เช่น "เป็นลางสังหรณ์ เมื่อตอนวันลอยกระทง สายน้ำไหลเชี่ยวไหลส่ง กระทงสองเราแยกทาง" (เพลงกระทงหลงทาง)

      หวังว่าท่านผู้อ่านคงได้รับความกระจ่างเกี่ยวกับคำต่าง ๆ ที่เกี่ยวข้องกับความไม่กระจ่าง ไม่ชัดเจน  หรือหากอ่านแล้วยิ่งสับสนมึนงง เพราะผู้เขียนจาระไนยาวเกินไป เชิญติและชมได้เลยค่ะ

 

ทัชชา ปิยวัฒนเมธา

email : touchkay@gmail.com

Comment

Comment:

Tweet